Khách Tây thử loại gia vị nặng mùi, chính nhiều người Việt cũng không thích, thốt lên: “Nó ngon làm sao!”

Nhiều người lại không thể chịu được mùi của món mắm này (Ảnh chụp màn hình)

Kho tàng mắm Việt Nam: Từ rươi, cáy, còng đến mắm bò hóc miền Nam

Bên cạnh mắm tôm, ẩm thực Việt còn sở hữu một hệ sinh thái mắm đa dạng theo từng vùng miền — mỗi loại mang theo câu chuyện và hương vị riêng biệt.

Mắm rươi là một trong những loại đặc sắc nhất. Loại mắm này màu vàng óng như mật ong, hương thơm nhẹ hơn mắm tôm nhưng vị lại rất sâu. Rươi chỉ xuất hiện trong vài ngày mỗi năm, nên loại mắm này được xem là “hiếm có”, thường dùng với thịt ba chỉ luộc, rau sống hoặc chấm cơm nóng. Tại Trà Vinh hay Hải Dương, mắm rươi còn là đặc sản mang tính mùa vụ, gắn liền với các chợ quê cuối năm.

Mắm cáy, đặc sản của Thái Bình – Hải Dương, có màu nâu đỏ và mùi nồng đặc trưng. Cáy sau khi giã nhuyễn được trộn muối, thêm thính và men rượu để làm dịu mùi, rồi ủ trong chum sành dưới nắng. Người dân địa phương thường chấm cáy với rau luộc, thịt luộc hoặc pha làm nước chấm ăn bún rất đậm đà.

Mắm rươi, mắm cáy (Ảnh minh họa)

Ở miền Tây Nam Bộ, mắm còng là loại dân dã nhưng được nhiều người yêu thích. Con còng nhỏ được giã nhuyễn, ủ khoảng 45 ngày rồi lọc lấy phần sánh mịn. Mắm còng phổ biến ở Tiền Giang, Long An, Bến Tre và thường ăn cùng rau sống, bánh tráng, thịt heo — mang vị mặn ngọt hài hòa đặc trưng miền sông nước.

Một loại mắm khác mang dấu ấn văn hóa Khmer là mắm bò hóc, phổ biến ở An Giang, Sóc Trăng. Mắm bò hóc được làm từ cá nước ngọt ủ muối lâu ngày, tạo nên hương vị mạnh mẽ nhưng là nguyên liệu quan trọng trong các món Khmer như bún num bò chóc hay bún nước lèo.

Dù mỗi loại mắm có mùi và vị khác nhau, điểm chung của chúng là sự kết tinh của kinh nghiệm bảo quản thực phẩm lâu đời, kỹ thuật ủ lên men truyền thống và khẩu vị của từng vùng miền.